Qara materiya

Qara materiyanın mövcudluğunun sübutları ortaya çıxıb

İtaliya alimləri qara materiya hissəciklərinin detektorlara ən çox iyun ayında və ən az dekabr ayında düşdüyünü bildirirlər

Qara materiya axtarışı üzrə İtaliya alimlərinin apardığı DAMA/LİBRA təcrübəsinin nəticələri qara materiya hissəciklərinin mövcudluğunu təsdiq edir. Bu barədə aprelin 16-da Venessiyada keçirilən konfransda alimlər qrupunun rəhbəri Rita Bernabey bildirib. Bir çox alimlər onun gəldiyi nəticələrə dırnaqarası yanaşıblar.

Çağdaş elmi düşüncəyə görə, Kainatın bütöv çəkisinin 85 faizi qara materiyanın payına düşür. Bu materiya elektromaqnit şüalanması üçün görünməz olduğuna görə, adi astronomik metodlarla təyin edilə bilmir. Onun mövcudluğunu ehtimal etməyə yalnız qravitasiya təsiri imkan verir. Çünki bu təsir görünən obyektlər üzərində hiss edilir.

Qara materiyanın ehtimal edilən hissəciyi ingiliscə WIMP (Weakly Interacting Massive Particle) adlanır və başqa dillərdə də bu hissəcikləri ifadə etmək üçün «vimp» sözü işlənilir. Vimplər çox kiçikdirlər, qüvvə və elektromaqnit təsirlərinə qatılmırlar. Ancaq onlar qravitasiya və zəif təsirlərdə iştirak edirlər. Bununla yanaşı, hissəcik üçün böyük olan kütləyə malikdirlər. Buna görə də təyin edilə bilərlər. Vimplərin axtarışı üçün yerdə bir neçə xüsusi detektor quraşdırılıb. Onlardan biri də İtaliyanın Qran-Sasso dağında yerləşən DAMA/LİBRA detektorudur. Detektorun əsas hissəsi 25 ədəd yüksək təmizlikli natrium yodid kristalından ibarətdir. Onların ümumi çəkisi 250 kq-dır.

Vimpin atomun nüvəsinə düşməsi ətrafdakı elektronların həyəcanlanmasına səbəb olur və bu, işıqlanma ilə qeydə alına bilir.

Hələ 2000-ci ildə Bernabeyin rəhbərlik etdiyi qrup detektorun gösəricilərinin vimplərin mövcudluğunu təsdiq etdiyini bildirirdi. Hissəciklər detektora ən çox iyun ayında və ən az dekabr ayında düşürlər. Alimlərin fikrincə, bu, Yerin Kəhkəşanı (Ağ yol) əhatə edən qara materiaya qalaktikasının içindən keçməsi ilə bağlıdır.

Elmi dairələrdə Brendbeyin bu bəyanatı laqeydliklə qarşılanıb. Bu da araşdırmaçıları əsəbiləşdirir. /ANS PRESS/